دیه چیست و در سالِ ۱۴۰۵ چگونه محاسبه می‌شود؟

دیه، مبلغی است که قانون برایِ جبرانِ آسیبِ جسمی یا سلبِ حیات — در جرایمِ غیرعمد یا در مواردی که قصاص ممکن نیست — تعیین می‌کند. برخلافِ خسارتِ حقوقی، مبنایِ دیه از پیش در شرع و قانون مشخص شده است.

مبنایِ محاسبه

پایهٔ دیهٔ کامل، معادلِ قیمتِ روزِ صد شتر است؛ هر سال، قوهٔ قضاییه با درنظرگرفتنِ نرخِ تورم، رقمِ نقدیِ آن را برایِ سالِ جاری اعلام می‌کند.

نرخِ سالِ ۱۴۰۵

بر اساسِ اعلامِ رسمی برایِ سالِ ۱۴۰۵، هر یک‌درصدِ دیهٔ کامل، در ماه‌هایِ غیرِحرام حدودِ ۲۱ میلیون تومان و در ماه‌هایِ حرام (محرم، رجب، ذی‌القعده، ذی‌الحجه) حدودِ ۲۸ میلیون تومان است — یعنی در ماه‌هایِ حرام، یک‌سوم به دیه اضافه می‌شود. این رقم هرساله در آستانهٔ نوروز به‌روزرسانی می‌شود؛ برایِ هر پروندهٔ جاری، اعلامیهٔ همان سال را استعلام بگیرید.

دیهٔ زن و مرد

تا سقفِ یک‌سومِ دیهٔ کامل، دیهٔ زن و مرد برابر است. برایِ آسیب‌هایِ بیش از این سقف، بر اساسِ مقرراتِ قانونِ مجازاتِ اسلامی، تفاوت اعمال می‌شود.

نکتهٔ عملی

دیهٔ اعضایِ بدن (مانندِ یک انگشت یا یک چشم) بر مبنایِ درصدی از دیهٔ کامل محاسبه می‌شود، نه یک رقمِ ثابت؛ بنابراین محاسبهٔ دقیقِ هر آسیب نیازمندِ تطبیق با جدولِ رسمیِ همان سال است.

توجه: این مطلب راهنمای کلی است؛ نرخِ دیه هرساله تغییر می‌کند و محاسبهٔ دقیقِ هر پرونده باید با آخرین اعلامیهٔ قوهٔ قضاییه و متنِ روزِ قانون تطبیق داده شود.