خیانت در امانت چیست و چه فرقی با کلاهبرداری دارد؟

بسیاری از شاکیانی که مالشان توسطِ طرفِ مقابل تصاحب شده، نمی‌دانند باید شکایتِ خیانت در امانت مطرح کنند یا کلاهبرداری. این تشخیص مهم است، چون عناصرِ اثبات و حتی مجازاتِ این دو جرم متفاوت است.

خیانت در امانت چیست؟

بر پایهٔ مادهٔ ۶۷۴ قانونِ مجازاتِ اسلامی (تعزیرات)، اگر مالی — منقول یا غیرمنقول، یا حتی نوشته‌هایی مانندِ چک و سفته — تحتِ عنوانِ اجاره، امانت، رهن، یا وکالت به کسی سپرده شود و او آن را تصاحب، مصرف، تلف یا مفقود کند، مرتکبِ خیانت در امانت شده است.

تفاوتِ کلیدی با کلاهبرداری

مرزِ تعیین‌کننده اینجاست: در خیانت در امانت، زیان‌دیده از ابتدا و با میل و رضایتِ خودش مال را در اختیارِ طرفِ مقابل گذاشته (مثلاً برایِ نگهداری یا وکالت). اما در کلاهبرداری، همان مال از ابتدا با فریب و توسلِ به وسایلِ متقلبانه از دستِ صاحبش خارج شده. اگر همان اول نیتِ متقلبانه بوده، عنوانِ درست کلاهبرداری است، نه خیانت در امانت.

مجازات

مجازاتِ خیانت در امانت، حبس از شش ماه تا سه سال است — که نسبت به مجازاتِ کلاهبرداری (یک تا هفت سال، به‌همراه ردِّ مال و جزایِ نقدی) سبک‌تر است.

نکتهٔ عملی

مستنداتی که نشان دهد مال با چه عنوانی (امانت، اجاره، وکالت) و با چه توافقی به طرفِ مقابل سپرده شده — حتی یک پیامک یا رسیدِ ساده — نقشِ تعیین‌کننده‌ای در مسیرِ درستِ این پرونده دارد.

توجه: این مطلب راهنمای کلی است؛ تشخیصِ دقیقِ عنوانِ مجرمانه (خیانت در امانت یا کلاهبرداری) بر اساسِ جزئیاتِ واقعیِ هر پرونده و نظرِ دادسرا تعیین می‌شود.