وصیت‌نامه چند نوع دارد و تا چه سقفی معتبر است؟

وصیت، ابزاری است که به هر شخص اجازه می‌دهد پیش از فوت، تکلیفِ بخشی از اموالش یا امورِ پس از مرگش را مشخص کند. اما همه‌کس نمی‌داند که این اختیار، سقفِ قانونیِ مشخصی دارد.

سه نوعِ وصیت‌نامهٔ معتبر

قانونِ امورِ حسبی سه شکل را می‌شناسد: وصیت‌نامهٔ رسمی (تنظیم‌شده در دفترِ اسنادِ رسمی، معتبرترین و کم‌دردسرترین نوع)، وصیت‌نامهٔ خودنوشت (تماماً به خطِ موصی، همراه با تاریخِ روز/ماه/سال و امضا)، و وصیت‌نامهٔ سری (نوشته یا تایپ‌شده، ولی مهر و ثبت‌شده نزدِ مرجعِ رسمی).

سقفِ یک‌سوم (ثلث)

بر پایهٔ مادهٔ ۸۴۳ قانونِ مدنی، وصیت به بیش از یک‌سومِ ترکه، بدونِ اجازهٔ ورثه نافذ نیست. یعنی اگر کسی بخواهد بیش از این سهم را وصیت کند، آن مازاد تنها با رضایتِ وراث اجرا می‌شود؛ در غیرِ این‌صورت، وصیت فقط تا سقفِ ثلث معتبر می‌ماند.

چرا وصیت‌نامهٔ رسمی توصیه می‌شود؟

وصیت‌نامهٔ خودنوشت با اینکه ساده‌تر است، در عمل بیشتر در معرضِ اختلاف قرار می‌گیرد — چالش در اصالتِ خط و امضا، یا ابهام در متن. وصیت‌نامهٔ رسمی، چون نزدِ سردفتر تنظیم می‌شود، این ریسک‌ها را تا حدِ زیادی از بین می‌برد.

نکتهٔ عملی

هر وصیت‌نامه‌ای، هرچقدر هم روشن، باید کنارِ سایرِ مدارکِ مهمِ خانواده نگهداری و به فردی مورد اعتماد اطلاع داده شود؛ وصیت‌نامه‌ای که پس از فوت پیدا نشود، عملاً بی‌اثر است.

توجه: این مطلب راهنمای کلی است؛ اعتبارِ هر وصیت‌نامه به رعایتِ دقیقِ تشریفاتِ شکلی‌اش بستگی دارد و بهتر است پیش از تنظیم، با وکیل مشورت شود.